Niedobór potasu – objawy i przyczyny

Potas to jeden z kluczowych makroelementów – zgodnie z oświadczeniami z rejestru UE pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego i mięśni oraz w utrzymaniu prawidłowego ciśnienia krwi. Organizm czerpie go z pożywienia, a przy zbilansowanej diecie o podaż nietrudno – mimo to niedobór potasu (hipokaliemia) wcale nie jest rzadkością. W tym artykule opisujemy, jakie objawy mogą go sugerować, skąd się bierze i co jeść, by dostarczać potas każdego dnia.

Dlaczego potas jest tak ważny?

Makroelementy to pierwiastki, na które dobowe zapotrzebowanie przekracza 100 mg – i potas zdecydowanie do nich należy: według polskich norm żywienia dorośli powinni przyjmować ok. 3500 mg potasu dziennie (referencyjna wartość spożycia na etykietach, RWS, wynosi 2000 mg). Potas:

• pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego – bierze udział w przewodzeniu impulsów nerwowych,
• pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu mięśni,
• pomaga w utrzymaniu prawidłowego ciśnienia krwi,
• jako główny kation wnętrza komórek współodpowiada za gospodarkę wodno-elektrolitową i kwasowo-zasadową organizmu.

Jakie produkty są bogate w potas?

Dobra wiadomość dla wielbicieli czekolady – kakao zawiera ok. 1900 mg potasu w 100 g. Doskonałym źródłem potasu są też suszone owoce (morele, figi, daktyle, śliwki, jabłka – od 600 do 1700 mg/100 g), produkty z pełnego ziarna, banany, pomidory i ich przetwory, owoce cytrusowe, rośliny strączkowe, zielone warzywa, buraki oraz pestki i nasiona. Przy zbilansowanej diecie pokrycie zapotrzebowania na potas nie jest trudne.

Jakie objawy mogą sugerować niedobór potasu?

Ciągłe zmęczenie, problemy ze snem i koncentracją, nerwowość, bóle głowy, mrowienia, skurcze i bóle mięśni, kołatanie serca, zaparcia czy pogorszenie kondycji skóry – to sygnały, które mogą (choć nie muszą) towarzyszyć zbyt niskiemu poziomowi potasu. Są one niespecyficzne, czyli występują także przy wielu innych stanach, dlatego aby potwierdzić lub wykluczyć niedobór potasu, konieczne jest badanie stężenia tego pierwiastka we krwi – zakresy norm zależą od laboratorium, a wynik zawsze interpretuje lekarz. Niedobór potasu częściej dotyczy osób starszych, co ma związek z mniej urozmaiconą dietą i przyjmowanymi lekami.

Skąd się bierze niedobór potasu?

Hipokaliemia najczęściej wynika z błędów żywieniowych, restrykcyjnych diet i niedożywienia. Potas tracimy także przy biegunkach i wymiotach, przy stosowaniu leków moczopędnych (jest wypłukiwany z moczem) oraz przy intensywnym wysiłku fizycznym – wraz z potem. Na poziom potasu wpływają również nadmierne spożycie alkoholu i niektóre choroby przewlekłe, dlatego osoby leczące się przewlekle powinny temat potasu omawiać ze swoim lekarzem.

Jak zapobiegać niedoborowi potasu?

Najlepszym sposobem jest zbilansowana dieta pełna wymienionych wyżej produktów. O odpowiedni poziom potasu szczególnie muszą dbać osoby przyjmujące leki moczopędne, leczące się przewlekle (m.in. na serce, nerki, nadciśnienie czy cukrzycę), kobiety ciężarne oraz osoby intensywnie uprawiające sport – w tych grupach wszelkie decyzje o uzupełnianiu potasu powinny zapadać wspólnie z lekarzem. W niektórych przypadkach pomocna może być suplementacja potasem – zawsze zgodnie z etykietą i zaleceniem specjalisty. O ile przedawkowanie potasu z żywności jest praktycznie niemożliwe, o tyle niewłaściwa suplementacja już tak: nadmiar potasu (hiperkaliemia) jest groźny dla zdrowia, m.in. dla rytmu serca. Suplement diety nie zastępuje zróżnicowanej diety.

Opracowanie: Adam Furmański, technik technologii żywności – założyciel Naturawit, w branży suplementów diety od 2015 r. · aktualizacja: 30.10.2026