Aminokwasy egzogenne i endogenne - czym się różnią i jak je uzupełnić?

Aminokwasy są podstawowymi składnikami białek i uczestniczą w wielu procesach zachodzących w organizmie. Część z nich może być wytwarzana samodzielnie, natomiast inne muszą być dostarczane za sprawą zbilansowanej diety. Czym dokładnie są aminokwasy egzogenne i endogenne? Jakie są przykłady tych związków? W tym artykule przybliżamy związane z nimi zagadnienia.

Aminokwasy egzogenne i endogenne – co to właściwie oznacza?

Aminokwasy są podstawowymi elementami budulcowymi białek. W organizmie łączą się ze sobą za pomocą wiązań peptydowych, tworząc łańcuchy peptydowe. Jeden lub kilka takich łańcuchów może następnie tworzyć białko odpowiedzialne za określone funkcje w organizmie. Wyróżnia się 20 standardowych aminokwasów.

Aminokwasy endogenne

Aminokwasy endogenne to związki, które organizm jest w stanie samodzielnie syntetyzować. Powstają one z produktów przemian metabolicznych m.in. węglowodanów i tłuszczów, a także innych związków dostarczających potrzebnych grup aminowych.

Aminokwasy egzogenne

Aminokwasy egzogenne, określane również jako niezbędne, nie są wytwarzane przez organizm w wystarczającej ilości. Z tego względu muszą być dostarczane wraz z pożywieniem.

Jaką rolę pełnią aminokwasy w organizmie?

Aminokwasy mają istotne znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania organizmu. Uczestniczą m.in. w:

• przemianach zachodzących w komórkach;
• regeneracji tkanek;
• działaniu układu odpornościowego;
• przekazywaniu sygnałów nerwowych.

Wspierają również rozwój mięśni, syntezę hormonów, procesy energetyczne oraz prawidłową pracę mózgu.

Aminokwasy egzogenne i endogenne – przykłady najważniejszych związków

Poniżej omówiliśmy najważniejsze aminokwasy przypisane do danej grupy i ich funkcje.

Aminokwasy egzogenne

• Histydyna – jest szczególnie istotna w okresie wzrostu dzieci i młodzieży. Uczestniczy m.in. w syntezie DNA i hemoglobiny, a jej źródłem są mięso, ryby, orzechy oraz nasiona dyni, słonecznika i sezamu.
• Lizyna – uczestniczy w syntezie chrząstki, hormonów, kwasów nukleinowych, przeciwciał i enzymów, a także w naprawie tkanek. Najwięcej jest jej w mięsie, rybach, jajkach i nabiale.
• Metionina – jest potrzebna do prawidłowego wzrostu, uczestniczy w syntezie kreatyny i metabolizmie tłuszczów. Jej dobrym źródłem są m.in. białko jaja kurzego, mleko i twaróg.
• Fenyloalanina – uczestniczy w produkcji neuroprzekaźników, takich jak dopamina, adrenalina i noradrenalina. Z pożywienia może być dostarczana m.in. z roślin strączkowych, orzechów czy mięsa.
• Treonina – jest składnikiem białek tworzących m.in. kolagen i elastynę, ważnych dla skóry i tkanek. Znajduje się przede wszystkim w żelatynie, mięsie, rybach, jajach i twarogu.
• Tryptofan – jest potrzebny do produkcji serotoniny, neuroprzekaźnika związanego m.in. z regulacją nastroju. Jego źródłem są m.in. produkty zbożowe.
• Walina, leucyna i izoleucyna – należą do aminokwasów rozgałęzionych BCAA, pomagają budować i utrzymać masę mięśniową, a także ograniczają rozpad białek mięśniowych podczas i po wysiłku. Występują przede wszystkim w mięsie, rybach i produktach mlecznych.

Aminokwasy endogenne

• Tyrozyna – uczestniczy w syntezie neuroprzekaźników i hormonów, a jej pochodne mogą być wykorzystywane m.in. do produkcji adrenaliny. Występuje przede wszystkim w produktach mlecznych, mięsie, rybach, roślinach strączkowych i orzechach.
• Cysteina – bierze udział w syntezie m.in. kolagenu i glutationu oraz w procesach związanych z prawidłowym funkcjonowaniem organizmu i odpornością. Jej źródłem są m.in. soja, pistacje, nasiona słonecznika, jaja, sery, rośliny strączkowe i mleko.
• Kwas glutaminowy – pełni funkcję neuroprzekaźnika i uczestniczy w przekazywaniu impulsów nerwowych oraz tworzeniu śladów pamięciowych w mózgu. Znajduje się m.in. w mięsie, rybach, jajach, migdałach, awokado, soi, ziemniakach i orzechach włoskich.
• Asparagina – stanowi składnik preparatów wzmacniających i regenerujących i jest stosowana w okresie rekonwalescencji po zabiegach chirurgicznych. W diecie można znaleźć ją m.in. w owocach morza, szparagach, ziemniakach czy produktach mlecznych.
• Prolina – uczestniczy w procesach związanych z usuwaniem uszkodzonych struktur, a dzięki zdolności wiązania wody może wspierać kondycję skóry, włosów i paznokci. Jej dobrym źródłem są produkty wysokobiałkowe, szczególnie pochodzenia zwierzęcego.

Kiedy rozważyć suplementację aminokwasami?

Przy zbilansowanej diecie suplementacja zazwyczaj nie jest konieczna. Rozważenie suplementacji jest wskazane w przypadku:

• seniorów – dodatkowa podaż aminokwasów ułatwia budowę tkanki mięśniowej, co pomaga zahamować jej naturalną utratę wraz z upływem lat;
• rekonwalescentów – preparaty pomagają chronić mięśnie przed zanikiem po operacjach i unieruchomieniu;
• osoby na dietach roślinnych – w niektórych przypadkach suplementy ułatwiają pokrycie zapotrzebowania na niezbędne aminokwasy;
• sportowców – spożycie EAA bogatych w leucynę około godziny po treningu oporowym stymuluje syntezę białek mięśniowych.

W ofercie NaturaWit znajdziesz bezpieczne suplementy diety z aminokwasami – pamiętaj jednak, aby zawsze ich przyjmowanie skonsultować wcześniej ze specjalistą.

Dowiedz się również, jaki jest wpływ mikroelementów na zdrowie skóry, włosów i paznokci.